Motyw religii

Choć dziś, słysząc słowo "religia", raczej nie myślimy o wierzeniach starożytnych Greków i Rzymian, to przecież już w czasach antycznych religia była nie tylko bardzo ważnym tematem w literaturze, ale wręcz - zasadniczym powodem powstania wielu utworów. Nie zapominajmy, że wielkim dziełem okresu antyku, źródłem inspiracji dla niezliczonej liczby późniejszych dzieł sztuki i świętą księgą dla niejednej religii jest Biblia.

Nieprzypadkowo też wiele z zachowanych zabytków polskiej literatury średniowiecznej to utwory religijne: w okresie średniowiecza trudną sztukę pisania opanowywały przede wszystkim osoby duchowne. Wśród pierwszych zapisanych w języku polskim tekstów literackich znajdziemy więc wiele pisanych ku czci Boga.

W zwroty do Boga obfitowały również i późniejsze utwory: czy to hymny Jana Kochanowskiego, czy też barokowe wiersze Mikołaja Sępa Szarzyńskiego i wielkie dzieła epoki romantyzmu.

Rzadziej tematem utworów staje się sama religia, ze swymi wyznawcami i obrzędowością. Przykładem może być tu powieść Henryka Sienkiewicza "Quo vadis", gdzie ukazane zostały początki chrześcijaństwa i sposób, w jaki nauka Chrystusa zdobywała coraz więcej wyznawców. Choć w Rzymie uważano chrześcijaństwo za sektę, wśród ubogich ludzi stawało się ono coraz bardziej popularne. Jego wyznawcy dawali świadectwo wiary całym swoim życiem, jak też pokorą wobec Boga w obliczu śmierci. O ukrzyżowaniu Chrystusa opowiadał chrześcijanom naoczny świadek, apostoł Piotr. Uczył ludzi miłości bliźniego i życia w cnocie, Boga zaś w swych kazaniach przedstawiał jako miłosiernego i sprawiedliwego. W życiu pozostałych mieszkańców Rzymu religia nie odgrywała tak ważnej roli. Składali oni ofiary bogom, wywodzącym się z mitologii rzymskiej, lecz robili to wyłącznie na wszelki wypadek i w sytuacjach, gdy czuli się zagrożeni. Na co dzień zapominali o swej religii i wiedli rozpustne, niemoralne, pozbawione wszelkich zasad życie.