Zofia Nałkowska - biografia

Zofia Nałkowska (1884-1954) - polska powieściopisarka, publicystka, autorka dramatów, opowiadań, dzienników.

Zofia Nałkowska urodziła się 10 XI 1884 roku w Warszawie. Tam uczęszczała do prywatnej pensji dla dziewcząt oraz na wykłady tajnego "Uniwersytetu Latającego". W wieku lat 14 debiutowała w "Przeglądzie Tygodniowym" wierszem "Pamiętam". W roku 1903 na łamach "Ogniwa" opublikowano jej pierwsze opowiadanie, a rok później w "Prawdzie" ukazała się pierwsza powieść Zofii Nałkowskiej.

Dwukrotnie zamężna, w roku 1904 Zofia Nałkowska poślubiła poetę i pedagoga Leona Rygiera, a w 1922 działacza PPS, Jana Jura-Gorzechowskiego. W 1920 r. była współorganizatorką Związku Zawodowego Literatów Polskich, pracowała także w Biurze Propagandy Zagranicznej przy Prezydium Rządu. W latach 1922-26 mieszkała w okolicach Wilna i w Grodnie. Tam zaangażowała się w pracę społeczną w Towarzystwie Opieki nad Więźniami. Po powrocie do Warszawy nadal współpracowała z ZZLP, została wiceprezesem PEN Clubu (1928), rozstała się z drugim mężem (1929), była członkiem Państwowej Akademii Literatury (1933). Jej przynależność do grupy literackiej "Przedmieście" (1933-1937) związana była z ukształtowanym w domu rodzinnym światopoglądem lewicowym i zainteresowaniem problematyką społeczno-polityczną. Zofia Nałkowska działała społecznie w organizacjach na rzecz kobiet, była członkiem belgijskiej Akademii Kobiecej, prowadziła salon literacki, promowała młodych twórców, uczestniczyła w międzynarodowych kongresach, organizowała protesty w obronie więźniów politycznych. W okresie wojennym brała czynny udział w konspiracyjnym życiu literackim. Utrzymywała się z prowadzenia sklepu tytoniowego.

Po wojnie Zofia Nałkowska prowadziła aktywną działalność polityczną i propagandową. Zasiadała w Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich, uczestniczyła w posiedzeniach Krajowej Rady Narodowej i pracach Komisji Kultury i Sztuki, należała do redakcji tygodnika "Kuźnica", była posłanką na sejm PRL, działaczką Komitetu Obrońców Pokoju. Za swoją twórczość literacką była dwukrotnie uhonorowana Państwową Nagrodą Literacką (1936, 1953), Nagrodą Literacką miasta Łodzi (1929), Złotym Wawrzynem Polskiej Akademii Literatury (1936). Zofia Nałkowska zmarła w Warszawie 17 XII 1954 roku.

W swej wczesnej twórczości Zofia Nałkowska skupiała się przede wszystkim na problematyce kobiecej, wpływie natury i kultury, zagadnieniach związanych z osobowością. Po I wojnie światowej autorka podejmowała w swych utworach także wątki ogólnospołeczne i polityczne, analizowała stosunki międzyludzkie, postawy moralne, kształtowanie się charakteru i świadomości człowieka pod wpływem ról społecznych, schematów kulturowych oraz postrzegania przez innych. Przeszła od indywidualizmu do uniwersalizmu. W jej światopoglądzie i postawie twórczej widoczny jest wpływ filozofii modernizmu, francuskich moralistów, lektury Fiodora Dostojewskiego. Stylistyka twórczości odzwierciedla dążenie do autentyczności i dokumentalizmu w literaturze międzywojennej.