Potop

Do powstania "Trylogii" - "Ogniem i mieczem", "Potop", "Pan Wołodyjowski" przyczyniło się zainteresowanie Henryka Sienkiewicza romantyzmem, fascynacja krajobrazem i historią Stanów Zjednoczonych oraz zainteresowanie historią XVII wieku. Henryk Sienkiewicz zaczął gromadzić materiały do powieści w 1880 roku. Pierwsze odcinki "Ogniem i mieczem" drukowane były jednocześnie w krakowskim czasopiśmie ,,Czas" oraz warszawskim ,,Słowie" od maja 1883 roku. Kolejną częścią "Trylogii" jest "Potop". Pracę nad "Potopem" Henryk Sienkiewicz rozpoczął w październiku 1884 roku w Warszawie, a skończył w sierpniu 1886 roku w Austrii (uzdrowisko Katlenleutgeben). "Potop" jest najobszerniejszą częścią "Trylogii". Utwór powstawał w trudnym dla pisarza okresie - pogorszył się stan zdrowia jego chorującej na gruźlicę żony. Henryk Sienkiewicz podróżował z małżonką do wielu europejskich kurortów, poszukując dla niej ratunku. Żona pisarza zmarła 19 października 1885 roku. Po ukończeniu powieści, Sienkiewicz pisał w liście do swej szwagierki, Jadwigi Janczewskiej: "Potop" miał tę dobrą stronę, że bronił mnie całymi godzinami od nierozważnych rozmyślań. Może nie ma żadnej innej dobrej, ale i to było coś warte (...). Aż mi dziwno, żem ten "Potop" skończył. Nie doznaję nawet dziś jeszcze tego zadowolenia, którego się spodziewałem". Pracę nad ostatnią częścią cyklu "Panem Wołodyjowskim" rozpoczął Henryk Sienkiewicz w 1887 roku, a zakończył rok później.

Główne wydarzenia w "Potopie" to:

Tom I

,,Potop" rozpoczyna się od przedstawienia rodu Billewiczów żyjącego na Żmudzi. Herakliusz Billewicz, umierając, cały majątek przekazał swojej wnuczce Aleksandrze. Do chwili jej zamążpójścia opiekę nad panną miała sprawować szlachta laudańska. Dziadek wyznaczył na jej męża Andrzeja Kmicica, któremu oddał wieś Lubicz.

Aleksandra wraz z ciotką - panną Kulwiecówną, mieszka w Wodoktach. W styczniu 1655 roku dochodzi do spotkania Oleńki i Kmicica. Po rozstaniu z Aleksandrą Kmicic wyrusza do Lubicza. Tam czekają na niego jego żołnierze. Andrzej przyłącza się do pijatyki, strzela do portretów rodziny Billewiczów.

Odwiedzając w kolejnych dniach Oleńkę, Kmicic obawia się, żeby nie dowiedziała sie o jego hulankach. W czasie kuligu młodzi wyznają sobie wzajemną miłość. Miłą atmosferę przerywa przybycie wachmistrza Kmicica - Soroki, który informuje o krwawych starciach podkomendnych Andrzeja z mieszkańcami Upity.

W czasie kiedy Kmicic przebywa w Upicie, do Wodoktów przybywają opiekunowie Oleńki. Powiadamiają pannę o wyczynach Andrzeja i jego kompanów. Billewiczówna odmawia udzielenia pomocy towarzyszom Kmicica. Między młodymi dochodzi do sprzeczki. Kmicic dowiedziawszy sie o wybiciu jego kompanii przez Butrymów, rusza na Wołmontowicze - pali wieś, morduje ludzi. Szlachta przygotowuje kontratak. Kmicic znajduje schronienie w Wodoktach. Gdy niebezpieczeństwo minęło, Oleńka wypędza ukochanego.

Przez pewien czas Andrzej ukrywa się, następnie porywa Billewiczównę.

Wołodyjowski, dowiedziawszy się o porwaniu Oleńki, rusza jej na pomoc. Między Kmicicem a ,,małym rycerzem" dochodzi do pojedynku. Ranny Andrzej pozostaje w Lubiczu.

Wołodyjowski oświadcza się Oleńce, jednak panna odrzuca oświadczyny. Staje się jasne, że dziewczyna nadal kocha Andrzeja. Michał Wołodyjowski postanawia pomóc Kmicicowi, przekazuje mu wiadomości od Janusza Radziwiłła dotyczące tworzenia chorągwi.

W 1655 roku Szwedzi pod wodzą Wittemberga atakują Polskę. Oddziały polskie poddają się, zawierają w Ujściu korzystne dla szlachty porozumienie ze Szwedami. Wielkopolska dostaje się pod panowanie Karola Gustawa - szwedzkiego króla. Na wieść o oddaniu Wielkopolski Skrzetuscy i Zagłoba udają się do Janusza Radziwiłła, aby oddać się pod jego komendę. Po drodze spotykają Wołodyjowskiego, razem ruszają do Kiejdan.

Na zamku w Kiejdanach przebywa Kmicic, który złożył Radziwiłłowi śluby posłuszeństwa.

W czasie uczty na zamku zebrani dowiadują się, że Litwa została oddana Szwedom. Większość rycerzy wymawia księciu posłuszeństwo, za co zostają uwięzieni. Kmicic zostaje wierny Radziwiłłowi, prosi o ułaskawienie Wołodyjowskiego, Zagłoby i Skrzetuskiego. Książę obiecuje mu, że ich ułaskawi, i wysyła uwięzionych do Birż (z rozkazami zabicia ich). W drodze do Birż Zagłoba, dzięki swemu sprytowi, doprowadza do uwolnienia więźniów. Rozpoczynają walkę ze Szwedami i wojskami Radziwiłła.

Do Wodoktów przybywa Kmicic, który usiłuje na rozkaz Janusza Radziwiłła zabrać Billewiczównę do Kiejdan. Wtedy zjawiają się Wołodyjowski, Zagłoba i Skrzetuski. Wołodyjowski każe rozstrzelać Kmicica. Od śmierci ratuje go Zagłoba - znajduje przy Andrzeju list, w którym książę wypomina Kmicicowi wstawiennictwo za Wołodyjowskim i Skrzetuskim. Kmicic odchodzi wolny.

Radziwiłł sprowadza do Kiejdan Billewiczównę. Kmicic zostaje wysłany z listami do Bogusława Radziwiłła i do króla szwedzkiego. Podczas rozmowy z Bogusławem Andrzej odkrywa prawdziwe zamiary Radziwiłłów. Usiłuje porwać Bogusława, by oddać go w ręce króla polskiego. Jednak Bogusław rani Kmicica i ucieka.

Tom II

Ranny Kmicic dochodzi do siebie w chacie smolarza, która należy do Kiemliczów. Andrzej, chcąc rozpocząć nowe życie, pisze dwa listy: pierwszy do Janusza Radziwiłła, wypowiadając mu służbę, przysięgając zemstę za to, że został oszukany; drugi do Wołodyjowskiego z informacją o planach Radziwiłła - podpisuje list przybranym nazwiskiem - Babinicz. Wyrusza w drogę do króla Jana Kazimierza.

W Kiejdanach przebywa Bogusław, który, aby zemścić się na Kmicicu, postanawia uwieść Oleńkę. Panna nie ulega jednak jego zalotom. Bogusław uprowadza Oleńkę do swojej posiadłości w Taurogach.

W tym czasie Babinicz podróżuje po Polsce. W przydrożnej karczmie podsłuchuje rozmowę na temat planowanego przez Szwedów ataku na Jasna Górę. Przybywszy do Częstochowy, Babinicz przekazuje informacje o zagrożeniu przeorowi klasztoru, księdzu Kordeckiemu, i wyjawia mu cała prawdę o sobie. Andrzej bierze udział w obronie klasztoru. Wysadza szwedzką kolubrynę.

W drodze na Śląsk Babinicz spotyka Jana Kazimierza. Podczas przeprawy przez góry ratuje królowi życie. Ciężko ranny Andrzej wyjawia Janowi Kazimierzowi swoje prawdziwe nazwisko. Król wybacza mu winy.

W całym kraju organizowane są powstania przeciw Szwedom. Wojska Sapiehy oblegają siedzibę księcia Janusza. Wyczerpany głodem i chorobą Janusz umiera, zamek zostaje zdobyty.

Kmicic z polecenia króla obejmuje komendę nad Tatarami. Rusza na pomoc wojskom Sapiehy. Po drodze zatrzymuje się w Zamościu. Spotyka tam pana Zamoyskiego oraz ratuje Anusię Borzobohatą przed zhańbieniem. Podczas spotkania z Sapiehą wyjawia swoje prawdziwe nazwisko i przekazuje list od króla. Kmicic wspiera armię Sapiehy w walce z wojskami Bogusława. Bogusław zostaje pokonany, jednak udaje mu się uciec. Kmicic wyrusza na południe kraju, wspierać wojska Czarnieckiego w walce ze Szwedami.

Tom III

Wojska króla szwedzkiego ponoszą klęski. Król postanawia zaatakować Zamość. Oblega twierdzę, ponosi porażkę. Zostają odbite Lublin i Sandomierz. Polskie wojska docierają do Warszawy będącej w rękach Szwedów. W bitwie o Warszawę dzielnością i walecznością wsławia się Kmicic. Wyrusza ze swym oddziałem tatarskim na Litwę.

Bogusław, zakochany w Oleńce, urządza bale, łowy, turnieje. Oświadcza się jej, ale Billewiczówna odrzuca propozycję małżeństwa. Bogusław wyrusza na wojnę przeciw Sapieże, rządy w Taurogach sprawuje Sakowicz. Wojska Radziwiłła ponoszą klęskę. Kmicic zwycięża Bogusława w pojedynku, daruje mu życie w obawie o los Oleńki. Nie wie, że Billewiczówna razem z Anusią Borzobohatą przebywa w Wołmontowiczach.

Sakowicz oblega majątek, w którym przebywa Oleńka. Podążając śladem Sakowicza, Kmicic dociera do Wołmontowicz, ocala wieś. Wyrusza w pogoń za uciekającymi Szwedami.

Billewiczówna postanawia wstąpić do klasztoru. Do Lubicza zostaje przywieziony ranny podczas wojny węgierskiej Kmicic. Panna modli się za niego. Kmicic wraca do zdrowia. Andrzej udaje się na mszę do Upity. Tam spotyka Oleńkę. Po mszy ksiądz odczytuje list przywieziony przez Wołodyjowskiego, w którym król wymienia zasługi Kmicica, dokonuje jego rehabilitacji. Oleńka zgadza się zostać żoną Kmicica.



Podręczniki i lektury - kup i sprzedaj korzystając z naszych darmowych ogłoszeń.